Logo Politic.nl
Politic.nl : Organiseren, communicatie en presentatie
 

Politic.NL verzorgt de communicatie, organisatie en presentatie van uw activiteiten.

InformatieCasesReferentiesProducten


PublicatieSC2005001
 

 

Europa en Schiphol: Breed, Breder, ’t Breedst?

De “Europa” discussie doet denken aan de discussie “Toekomst Nederlandse Luchtvaart-Infrastructuur” (TNLI) die eind vorige eeuw werd gevoerd. Het SCP stelt dat de kiezer op 1 juni 2005 uit onvrede tegen Europa stemde en de regering brengt een Breed Maatschappelijke Discussie in stelling. Een vergelijking geeft interessante invalshoeken.

 

“Interactieve beleidsvormen” in het laatste decennium beschouwend, dan passen binnen de jaren 1986-2006 de processen “Schiphol” en “Europa” precies. De TNLI-discussie (1997) betrof een discussie waarbij belangengroepen en burgers bij en ver buiten Schiphol konden meepraten over expansiemogelijkheden van de luchtvaart. Door deze discussie te vergelijken met het “Proces 5e baan Schiphol” (1986) zien we interessante ontwikkelingen.

 

Het rollenspel waarin actoren “luchtvaartdoelen” zochten, gaf in het Proces 5e baan Schiphol een tweedeling aan in een mainport- en een milieucoalitie. Perifere actoren hadden weinig mogelijkheden om vraagstukken te introduceren aangezien zij in beperkte mate in het overleg waren vertegenwoordigd. Dit was mede oorzaak van gebrek aan draagvlak en flinke blokkades, want onbekendheden en informatieachterstanden maakten beleidsvoornemens onbemind en gezaghebbende besluitvorming bleef uit. De TNLI - discussie ging niet over een specifieke locatie, dit om “Nimby-gedrag” te voorkomen en diens variant “Niaby-gedrag” (not in any backyard) te veroorzaken. “TNLI” beantwoordde aan de toenadering van actoren volgens het pluricentrische perspectief maar vond plaats zonder politiek-bestuurlijke inbreng. Dat besluitvormingsvacuüm was spijtig, want duidelijke overdrachtsregeling van de resultaten naar volgende procesfasen en beleidsniveaus ontbrak daardoor. Bovendien was de tijdsspanne te beperkt om tot fundamentele meningen op grond van onderzoeksresultaten te komen en jawel: een “inhaalronde” was noodzakelijk.

 

In de vorige eeuw is niettemin geleerd; TNLI deed recht aan veranderend gedrag door het interactief inventariseren van oplossingen en dilemma’s bij belanghebbenden en consensusstreven. TNLI beantwoordde beter aan kernproblematieken bij besluitvorming rond “complexe projecten” want oplossingen kwamen meer voort uit het delen van visies en perspectieven. Door niet alleen na conflictsituaties instrumenten in te zetten, maar vroegtijdig belangen in kaart te brengen, is geleerd. Besluitvorming kon niet gebaseerd blijven op voorbereiding binnen een selecte voor de uitvoering verantwoordelijke groep en “acceptatie van beleid” en “draagvlakvorming” werden beeldbepalend.

 

Terugkerend naar deze eeuw vragen we ons af of we van de vorige konden leren? Deze vraag is gematigd positief te beantwoorden; “tijdskrapte” en “participatiegebreken” vormden immers ook in 2005 een rol gezien de fnuikende conclusies die de referendumcommissie trok. Door gebrek aan tijd en afdoende participatiemogelijkheden -lees: geen oorlogskas- bleef deelname aan het Europadebat voor de diffuse Nee-coalitie meestens beperkt tot “uitgenodigd worden voor een programma of politiek café”. Met een logische eenzijdige focus als reactie: want hoe kom je ver als je met een beperkt budget je boodschap moet verkondigen? Dan kom je niet met haring, acteurs of een bus in elk geval... Nee, dan maak je gelijk Calimero gebruik van emoties en gevoelens, naast of zonder inhoudelijke frases en door slim te “campaignen”. Zo werd de tegen elkaar geschurkte Ja-coalitie afgetroefd welke te laat in de startblokken probeerde te komen met “Arnie”. 62% tegenstemmers en een opkomstpercentage van 63 % is dan een prima resultaat voor de Neeërs (nieuw Nederlands woord?), maar ik vraag het u, zijn dat percentages om trots op te zijn? 

 

De “Referendumcommissie” en het kabinet betrokken in 2005 net als de “Begeleidingscommissie” belangengroepen in de voorfasen van besluitvorming. In 1998 was dat in antwoord op het reactieve Proces vijfde baan, anno 2005 lijkt een “inhaalronde” op het reactieve antwoord van 62% van de stemmers noodzakelijk. Het “kernproces Schiphol” betrof geen formeel beslismoment, en wat is nu de waarde van het “Nee” tegen de lange Europavraag? Gebrek aan een overdrachtsregeling van bevoegdheden en 2 formules uit de Staat van de Unie worden bij “Nee” als argumenten gebruikt om “ruimte” te zoeken en “terug te komen op”... Had dat ook bij een “Ja” plaatsgevonden, ik vraag het u… In 2006 breekt na het zuur een zoet begrotingsjaar aan, dus dat komt goed uit voor een positieve impuls: “TsJAkka Europa-Ja!” dan maar? 

 

De Referendumcommissie herkent tekortkomingen en een inhaalronde moet uitkomst bieden die uitstijgt boven “onvrede”. Innovaties vormen de vleugels om het tij te keren en om te komen tot een brede discussie waarbij de inbreng van actoren door een onafhankelijke organisatie wordt gepeild. Anders kom je door angst voor of daadwerkelijke uitsluiting en stemmingmakerij weer Jip en Janneke met de hamer tegen. Empirisch onderzoek toont aan dat leren toeneemt als beleidsprocessen participatiever zijn ingericht en discussie tussen velen plaats kan vinden. Of beslissingen worden genomen en tijdig geparticipeerd wordt zijn levensbelangrijke elementen voor acceptatie van een “discussieproces”. Anno 2005 zelf concluderen dat de voorbereidingstijd te kort, de vraagstelling te ingewikkeld en de fondsen te gering waren is als “deugt niet” te bestempelen. Maar of je buurman daarvan wakker ligt? 

 

D.J. Keijser is bestuurder, bestuurskundige en communicator. De auteur organiseerde in 2005 diverse referendumdiscussies over “Europa”. Een bewerking van dit artikel werd gepubliceerd in de Staatscourant van 290905.

 

 

Handige links
 


Algemeen

Publicaties

Nieuwsbrief!

PolitiekeVernieuwing•NL

Gastsprekers


Café Politiek

Radio Politiek


 


RadioPolitiek.nl

Politic.nl | Postbus 222
3740 AE Baarn | T 035-5238181
E-mail | www.politic.nl
         Colofon | Zie www.keyservice.nl
     Vacatures | Aanmelden nieuwsbrief
     All Rights Reserved © 2005 Keyservice B.V. Disclaimer | Algemene Voorwaarden